Er was eens… een Chinese markt waar levende dieren werden verhandeld. Iedereen kent ondertussen het verhaal over de oorsprong van de ziekte COVID-19, veroorzaakt door het SARS-CoV-2 virus. En het is beslist geen sprookje. Dit coronavirus houdt momenteel de hele wereld in z’n greep en is afkomstig uit een dierlijke gastheer. Maar hoe zit het dan met onze dieren: kunnen zij ook besmet raken met dit virus en het verder verspreiden?

Laten we je meteen geruststellen. Dieren kunnen wel drager zijn van een coronavirus binnen hun diersoort maar de kans dat dieren bij ons ziek worden van het SARS-CoV-2 virus en het verder verspreiden, is ‘uiterst onwaarschijnlijk’ aldus virologen. Wel raden ze aan om voorzichtig om te gaan met (huis)dieren, ongeacht of je nu wel of niet besmet bent.

Waar vindt dit virus zijn oorsprong?

In de Chinese handelsstad Wuhan kregen eerst tientallen daarna honderden mensen eind december een infectie aan de luchtwegen. De mensen die deze symptomen vertoonden, konden al snel in verband worden gebracht met een grote dierenmarkt waar ook levende dieren verkocht werden. Je kon er onder andere kippen, slangen, herten en andere wilde dieren vinden. Het nieuwe virus SARS-CoV-2 – dat de ziekte COVID-19 veroorzaakt – is dus van een dierlijke gastheer overgedragen op de mens, zo nemen wetenschappers aan.

Welk dier heeft de mens besmet? Dat is de vraag die velen zich stellen. Chinese wetenschappers onderzochten de kwestie en publiceerden in januari 2020 een artikel waarin ze vermoeden dat het virus gelijkenissen vertoont met een vleermuizencoronavirus. De genetische samenstelling komt namelijk voor 96% overeen. Hoewel wetenschappers het nog niet officieel bevestigd hebben, zou er ook sprake zijn van een tussengastheer die het virus van een vleermuis heeft overgenomen en daarna verder verspreid heeft, meer bepaald een slangensoort. Net zoals het geval was bij MERS en SARS, twee virussen waarbij respectievelijk de dromedaris en de civetkat de virussen verder verspreid hebben.

Duik dieper in dit thema in dit artikel.

Hoe zit het met de verspreiding bij dieren?

Het coronavirus verspreidt zich ondertussen als een lopend vuurtje…maar enkel onder mensen. Half januari werden de eerste besmettingen buiten China vastgesteld. Momenteel treden infecties op in alle werelddelen. 

Maar hoe zit het met dieren? Verschillende soorten coronavirussen kunnen voorkomen bij verschillende dieren maar die zijn diersoortspecifiek. Ze zijn dus niet overdraagbaar op andere diersoorten of van dier op mens. Er lopen momenteel meerdere studies om na te gaan of én hoe dieren besmet kunnen raken door COVID-19. Momenteel is er geen bewijs dat dit nieuwe coronavirus SARS-CoV-2 (huis)dieren zoals koeien, varkens, schapen, etc. kan besmetten. Evenmin zouden dieren het virus verder verspreiden, en al zeker niet overdragen op mensen. Het coronavirus lijkt dus alleen van mens op mens te gaan. 

UPDATE: Op 27 maart werd bekend dat er in Wallonië een kat de symptomen van het coronavirus vertoonde, nadat haar eigenaar besmet was geraakt. Het virus werd ook teruggevonden in haar uitwerpselen. De staalnames werden echter uitgevoerd door de zwaar besmette eigenaar zelf, waardoor die mogelijk de uitwerpselen heeft gecontamineerd. Zonder het bloed te testen, is het onmogelijk hard te maken dat het virus ook daadwerkelijk de symptomen van de kat veroorzaakte. Dit is een alleenstaand voorval en er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat het virus van huisdier naar mens of naar andere huisdieren wordt overgedragen. Lees er hier meer over.

We kunnen wel voorzichtig zijn.

Wie besmet is of symptomen vertoont, kan contact met dieren, thuis of in het wild, wel beter vermijden. Eerst en vooral omdat we nog niet exact weten wat het effect op dieren is maar ook om jezelf, je omgeving en de dieren in onze natuur te beschermen. Ook naast het coronavirus loop je trouwens het risico om ziektes of virussen op te lopen wanneer je in contact komt met dieren, zeker wilde dieren. Als je toch veel in de buurt van (huis)dieren komt, was dan je handen na elk contact en vermijd zo veel mogelijk aanrakingen in het gezicht. Kortom, geniet ten volle van fauna en flora maar hou het veilig!

Bekijk hier de voorzorgsmaatregelen en aanbevelingen omtrent coronavirus in natuurgebieden.